Our Blog

Success is no accident. It is hard work, direction, and most of all, learning of what you are doing.

Nationale belastingaanslagen kansrijker na winst Apple bij Europese rechter

11 augustus 2020 - Theo -
FD 30 juli door: Laurens Berentsen, Amsterdam

Apple is in het gelijk gesteld door het Europees Gerechtshof dat het geen verboden staatssteun van Ierland heeft ontvangen. Maar het vonnis biedt nationale overheden wel kansen om alsnog belasting op te leggen aan het Amerikaanse technologiebedrijf. Want dat heeft in veel landen de fiscus op het verkeerde been gezet.
De gedachte dat het belastingvoordeel dat Apple jarenlang heeft genoten, eenvoudiger op nationaal niveau kan worden teruggehaald dan via het Europese instrument van verboden staatssteun, is afkomstig van Theo Koelman, interim belastingdirecteur en partner bij Taxdirector. Andere deskundigen onderschrijven zijn opvatting dat de uitspraak in de staatssteunzaak, die het Europees Gerecht in eerste aanleg twee weken geleden deed, nationale autoriteiten mogelijkheden biedt om de iPhone-producent alsnog aan te slaan.

Nieuwe ammunitie
De suggestie om de belastingontwijking door Apple niet op Europees maar op nationaal niveau te bestrijden, is niet nieuw. Eurocommissaris voor mededinging Margrethe Vestager riep Europese landen op zelf hun belastingclaims bij de techgigant in te dienen toen zij in 2016 besloot dat Ierland €13 mrd winstbelasting moest navorderen van het bedrijf uit Cupertino, Californië. Daar is sindsdien echter niets meer van vernomen.
Het vonnis van het Gerecht biedt nieuwe ammunitie, zegt Koelman, omdat het inzicht biedt in de constructie die Apple vanaf het begin van de jaren negentig tot 2014 gebruikte om zo min mogelijk winstbelasting te hoeven betalen buiten Noord- en Zuid-Amerika. Over de sleutelrol die Ierland in die constructie speelde, maakte het bedrijf twee keer een afspraak met de Ierse fiscus, een zogeheten ruling.

Overwinsten
Apple liet alle verkopen buiten Noord- en Zuid-Amerika via Ierland lopen. De eindverkopers in bijvoorbeeld Italië of Duitland betaalden de volle groothandelsprijs voor iPhones en iPads aan Ierland, inclusief de overwinsten die Apple behaalt dankzij zijn merkrechten en octrooien. Deze betalingen werden door de nationale fiscus geaccordeerd in de veronderstelling dat Ierland de overwinsten zou belasten.
Dat laatste blijkt niet te zijn gebeurd. En dat hoefde ook niet te gebeuren, oordeelt het Europees Gerecht. Want de bedrijfsfuncties waaruit de overwinsten voortvloeiden, bevonden zich niet in Ierland. Hierop is de staatssteunzaak van de Europese Commissie gestrand. Omdat Apple de overwinsten evenmin repatrieerde naar de Verenigde Staten — waar uitvindingen worden gedaan en beslissingen worden genomen — bleef ook daar belastingafdracht achterwege.

Bronbelasting
Landen als Duitsland en Italië kunnen nu met recht zeggen dat ze door Apple zijn misleid, stelt Koelman. Duitsland en Italië kennen net als andere landen een bronbelasting op royaltybetalingen naar het buitenland. Binnen de Europese Unie en sommige belastingverdragen gelden beperkingen voor zo’n heffing. Maar de uitspraak van het Gerecht opent voor deze landen de weg om alsnog bronbelasting op te leggen aan Apple, aldus de fiscalist.
Een meer draconische maatregel is volgens Koelman dat belastingdiensten met terugwerkende kracht stellen dat de eindverkopers van Apple-producten de overwinsten die naar Ierland gingen niet van hun binnenlandse winst mochten aftrekken. Afhankelijk van de nationale wetgeving kan dat een navordering betekenen.

Geen aftrek
Dimitros Kyriazis, hoofd van de rechtenfaculteit van de New College of the Humanities in Londen, onderschrijft de zienswijze van Koelman. ‘Hij heeft inderdaad gelijk’, mailt de fiscalist in reactie op een post van Koelman op LinkedIn. Kyriazis, die eerder aan Oxford University werkte, schreef al een juridisch commentaar op het Europese vonnis.
‘Veel landen staan geen aftrek toe van betalingen aan belastingparadijzen’, zegt Jan van de Streek, hoogleraar belastingrecht aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Die landen dachten dat betalingen naar Ierland gingen, maar ze blijken in de Atlantische Oceaan te zijn beland. Dat kan claims triggeren.’

Opnieuw beoordelen
Net als Van de Streek denkt zijn collega Daniël Smit van Tilburg University dat belastingdiensten er nog wel een dobber aan krijgen om aan te tonen dat overwinsten die niet in Ierland zijn belast wel in het afzetland onder de belasting horen te vallen. Daar zijn de cruciale bedrijfsfuncties immers ook niet aanwezig.
‘Maar het is heel goed mogelijk dat landen het Apple-vonnis lezen en zeggen: jullie hebben geen open kaart gespeeld. Dat kan voor lokale autoriteiten reden zijn om opgelegde aanslagen opnieuw te gaan beoordelen’, aldus Smit, die tevens bij adviesorganisatie EY werkt.